เหตุการณ์การทุจริตโดยตั้งมูลนิธิบังหน้าแล้วยักยอกเงินย้อนไปในอดีตมีหรือไม่

เหตุการณ์การทุจริตในลักษณะ "การจัดตั้งมูลนิธิหรือองค์กรการกุศลบังหน้าเพื่อยักยอกเงิน ฟอกเงิน หรือแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตัว" ถือเป็นรูปแบบ Crime pattern ที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งทั้งในประเทศไทยและในระดับนานาชาติย้อนกลับไปตั้งแต่งานในอดีตจนถึงปัจจุบัน

เนื่องจากมูลนิธิมักได้รับความไว้วางใจจากสังคม มีข้อยกเว้นทางภาษี และได้รับการผ่อนปรนเรื่องการตรวจสอบบัญชีในบางยุคสมัย จึงกลายเป็นช่องโหว่ให้มิจฉาชีพหรือกลุ่มอิทธิพลนำไปใช้แอบอ้าง

ตัวอย่างเหตุการณ์และรูปแบบการทุจริตที่สำคัญในอดีต ดังนี้ครับ:

1. กรณีในประเทศไทย (คดีสำคัญในอดีต)

มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย (คดีปลอมแอบอ้างยักยอกเงินในอดีต):

รูปแบบ: ในอดีตเคยมีกลุ่มมิจฉาชีพตั้งกลุ่มหรือองค์กรเถื่อนเพื่อเลียนแบบ/แอบอ้างชื่อมูลนิธิการกุศลขนาดใหญ่ โดยใช้ผู้แทนเดินสายเปิดรับบริจาคตามบ้านเรือนและสถานที่สาธารณะ แต่เงินบริจาคกลับเข้ากระเป๋าบุคคลส่วนตัวโดยไม่มีการส่งต่อให้เด็กหรือผู้ยากไร้จริง

คดีเครือข่ายมูลนิธิสำนักปฏิบัติธรรม/ศูนย์ปฏิบัติธรรมบังหน้า:

รูปแบบ: การเปิดมูลนิธิทางศาสนาหรือศูนย์ปฏิบัติธรรมเพื่อรับบริจาคเงินสร้างวัตถุมงคล สร้างวัด หรือไถ่ชีวิตสัตว์ แต่เมื่อตรวจสอบบัญชีธนาคารกลับพบว่า เงินบริจาคหลักสิบถึงหลักร้อยล้านบาทถูกถ่ายโอนเข้าบัญชีส่วนตัวของกรรมการมูลนิธิหรือพระผู้ดูแล นำไปซื้อที่ดิน ซื้อรถหรู หรือฟอกเงินให้กลุ่มธุรกิจผิดกฎหมาย

มูลนิธิช่วยเหลือเด็กและคนพิการบังหน้า (กรณีสถานสงเคราะห์เถื่อน):

รูปแบบ: นำเด็ก มูลนิธิสายเด็ก หรือคนพิการมาอ้างบังหน้าเพื่อขอรับเงินบริจาคและเงินอุดหนุนจากรัฐบาล แต่สภาพความเป็นอยู่จริงของเด็กกลับถูกปล่อยปละละเลย เงินส่วนใหญ่ถูกกรรมการมูลนิธิยักยอกไปใช้ส่วนตัว

2. กรณีคดีดังในระดับโลก (International Cases)

The Donald J. Trump Foundation (สหรัฐอเมริกา):

เหตุการณ์: ในปี 2019 อัยการรัฐนิวยอร์กได้สั่งยุบมูลนิธิของโดนัลด์ ทรัมป์ และสั่งปรับเป็นเงิน 2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

รูปแบบ: มูลนิธิถูกนำไปใช้เป็น "เช็คส่วนตัว" (Personal Checkbook) เพื่อจ่ายค่าปรับคดีความส่วนตัว ชำระค่าใช้จ่ายในการหาเสียงเลือกตั้ง และจัดซื้อภาพวาดของตนเองเข้าคอลเลกชันส่วนตัว ซึ่งผิดวัตถุประสงค์ของการเป็นมูลนิธิสาธารณกุศล

The Cancer Fund of America (คดีโกงเงินมะเร็งครั้งใหญ่ในสหรัฐฯ):

เหตุการณ์: ในช่วงปี 2010–2015 หลอกลวงเงินบริจาคไปมากกว่า 75 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 2,600 ล้านบาท)

รูปแบบ: สมาชิกในครอบครัวผู้ก่อตั้งตั้งมูลนิธิโรคมะเร็งบังหน้า โดยอ้างว่าจะนำเงินไปช่วยผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้าย แต่จากการตรวจสอบพบว่าเงินบริจาคเกือบ 90% ถูกนำไปแบ่งเป็นเงินเดือนสูงลิ่วให้คนในครอบครัว ค่าต่องานคอนเสิร์ต ค่าล่องเรือท่องเที่ยว และค่าสมาชิกคลับหรู

Wounded Warrior Project (กรณีอื้อฉาวปี 2016):

เหตุการณ์: มูลนิธิช่วยเหลือทหารผ่านศึกบาดเจ็บในสหรัฐฯ

รูปแบบ: ผู้บริหารยักยอกและใช้จ่ายเงินบริจาคผิดวัตถุประสงค์ นำเงินบริจาคหลายล้านดอลลาร์ไปจัดงานปาร์ตี้สุดหรูตามโรงแรม 5 ดาว พักผ่อนส่วนตัว และงบการบริหารงานที่สูงเกินจริง จนผู้บริหารระดับสูงถูกไล่ออกและมูลนิธิถูกปฏิรูปครั้งใหญ่

3. รูปแบบ (Pattern) การทุจริตของมูลนิธิบังหน้า

รูปแบบการทุจริต	วิธีการดำเนินงาน
1. ฟอกเงิน (Money Laundering)	นำเงินที่ได้จากธุรกิจผิดกฎหมาย (ยาเสพติด, พนัน, คอรัปชัน) มาบริจาคให้มูลนิธิของตนเอง แล้วซิกแซกจ่ายออกเป็นค่าจ้าง/ค่าสัญญาโครงการ เพื่อทำให้เงินสะอาด
2. เลี่ยงภาษี (Tax Evasion)	เศรษฐีหรือนักธุรกิจบริจาคเงินเข้ามูลนิธิเพื่อลดหย่อนภาษี จากนั้นนำเงินในมูลนิธินั้นกลับมาใช้จ่ายในชีวิตประจำวันของครอบครัวตนเอง
3. โกงค่าบริหารจัดการ (Self-Dealing)	ระดมทุนได้ 100 บาท แต่ส่งต่อให้ผู้เดือดร้อนจริงเพียง 5–10 บาท ส่วนอีก 90–95 บาทตั้งเป็น "ค่าบริหารจัดการ" เงินเดือนกรรมการ และค่าการตลาด
4. นอมินีบังหน้า (Front Organization)	กลุ่มทุนสีเทาหรือองค์กรอาชญากรรมจัดตั้งมูลนิธิเพื่อบังหน้า สร้างภาพลักษณ์ทางสังคม และใช้นิรโทษกรรมทางภาษีบังหน้าการทำธุรกิจผิดกฎหมาย

ข้อสังเกตและแนวทางป้องกัน

ปัจจุบันหลายประเทศรวมถึงประเทศไทย ได้เพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบ งบการเงินประจำปีของมูลนิธิ รวมถึงกฎหมายป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ที่กำหนดให้มูลนิธิและองค์กรไม่แสวงหากำไร

 (NGOs) ต้องรายงานที่มาของเงินทุนอย่างเคร่งครัด เพื่อป้องกันไม่ให้ถูกใช้เป็นช่องทางยักยอกเงินหรือฟอกเงินอีกครับ